Dieta w zespole metabolicznym

Zespół metaboliczny (ZM) określany jest jako zbiór czynników zwiększających ryzyko wystąpienia chorób układu sercowo – naczyniowego i cukrzycy typu 2. Jedną z definicji rozpoznania zespołu metabolicznego opracowaną przez IDF (International Diabetes Federation) jest jednoczesne współistnienie otyłości brzusznej i dodatkowo dwóch z pozostałych czterech istotnych wskaźników opisujących odchylenia od prawidłowego stanu zdrowia człowieka. Otyłość brzuszna w przypadku populacji europejskiej dotyczy mężczyzn, których obwód pasa ≥ 94 cm i kobiet, których obwód pasa ≥ 80 cm. Pozostałe czynniki, które decydują o zdiagnozowaniu zespołu metabolicznego to:

 

·         trójglicerydy (TG) ≥ 150 mg/dl lub leczenie dyslipidemii

·         cholesterol HDL < 40 mg/dl u mężczyzn i < 50 mg/dl u kobiet lub leczenie dyslipidemii

·         ciśnienie tętnicze ≥ 130/85 mm Hg lub leczenie nadciśnienia tętniczego

·         glukoza na czczo ≥ 100 mg/dl lub wcześniej rozpoznana cukrzyca

 

Według badań przeprowadzonych w 2005 r. przez WOBASZ (Wieloośrodkowe ogólnopolskie badanie stanu zdrowia ludności ) zespół metaboliczny dotyczy 23% mężczyzn i 20% kobiet w Polsce. Dodatkowo, jego częstość występowania rośnie wraz z wiekiem.

Jest to złożony problem i wymaga zarówno odpowiedniego postępowania dietetycznego, jak i farmakologicznego czy prowadzenia regularnej aktywności fizycznej. Są to czynniki, które przyczyniają się do redukcji powikłań i poprawy stanu zdrowia.

Głównym celem diety zalecanej dla osób z zespołem metabolicznym jest zmniejszenie masy ciała i ograniczenie procentowej zawartości tłuszczu do <30% wszystkich spożywanych kalorii w ciągu dnia, przy jednoczesnym zastąpieniu tłuszczy pochodzenia zwierzęcego tłuszczami roślinnymi np. olejem rzepakowym, słonecznikowym, oliwą. Istotne jest zwiększenie spożycia warzyw i owoców, a także ograniczenie ilości soli czy alkoholu w diecie. Ryby morskie (np. flądra, łosoś, śledź, makrela) należy spożywać 2-3 razy w tygodniu, ponieważ stanowią cenne źródło kwasów omega-3, które obniżają ciśnienie, zmniejszają stężenie triglicerydów, zwiększają poziom dobrego cholesterolu HDL i hamują powstawanie blaszki miażdżycowej. Bardzo ważne jest ograniczenie cukrów prostych w diecie, dżemów wysokosłodzonych, wyrobów cukierniczych czy słodzonych napojów.

 

Źródła:

Ostrowska L. Czym kierować się w wyborze diety pacjenta z zespołem metabolicznym? Forum Zaburzeń Metabolicznych. 2011. 2(1), 11-18

Pacholczyk M., Ferenc T., Kowalski J. Zespół metaboliczny. Część I: Definicje i kryteria rozpoznawania zespołu metabolicznego. Epidemiologia oraz związek z ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych i cukrzycy typu 2. Postepy Hig Med Dosw (online). 2008, 62, 530-542

Szczepaniak A., Czekalska B., Glura M., Stankowiak – Kulpa H., Grzymisławski M. Rozpowszechnienie zespołu metabolicznego oraz poszczególnych jego składowych w województwie lubuskim u osób w wieku 30-65 lat. Nowiny Lekarskie. 2009, 78 (1), 3–7